![[{[item.product.name]}]]([{[item.product.photo.url]}] 75w)
Do klasycznych ogórków kiszonych warto włożyć przede wszystkim koper, czosnek i chrzan, a liść laurowy, ziele angielskie i kminek traktować jako dodatki budujące bardziej złożony aromat. Na litrowy słoik zwykle wystarczą 1-2 liście laurowe, 2-3 ziarna ziela angielskiego i niewielka szczypta kminku. Z przyprawami łatwo przesadzić, dlatego w kiszeniu więcej nie zawsze znaczy lepiej.
Najważniejsza jest jednak zalewa. Dobrym punktem startowym do domowych ogórków kiszonych jest około 20 g soli na 1 litr wody. Ogórki powinny pozostawać całkowicie zanurzone, a przyprawy nie zastąpią prawidłowej proporcji soli, czystych słoików i właściwych warunków fermentacji.
Jeśli szukasz odpowiedzi na pytanie co do słoika z ogórkami, w tym poradniku znajdziesz gotowy zestaw na słoik 1-litrowy, tabelę dawkowania przypraw, różnicę między kiszeniem i przetworami octowymi oraz praktyczne zastosowanie liścia laurowego, ziela angielskiego, kminku i kopru. To szczególnie przydatne w lipcu i sierpniu, gdy ogórki gruntowe są najłatwiej dostępne, a kilka godzin pracy może dać zapas na wiele miesięcy.
Jakie przyprawy do ogórków kiszonych warto włożyć do słoika?
Najbardziej klasyczny zestaw do ogórków kiszonych tworzą koper, czosnek i chrzan, natomiast liść laurowy, ziele angielskie, pieprz oraz kminek mogą rozszerzyć aromat zalewy. Nie musisz stosować wszystkich dodatków naraz. Przy pierwszej partii najlepiej przygotować prostą bazę, a część słoików doprawić mocniej dla porównania.
Koper daje charakterystyczny, świeżo-ziołowy aromat kojarzony z polskimi kiszonkami. Czosnek wnosi wytrawną ostrość, a kawałek korzenia chrzanu tradycyjny ostry akcent. Liść laurowy i ziele angielskie dodają bardziej korzennego tła, dlatego zwykle wystarczają pojedyncze sztuki.
Kminek nie jest obowiązkowym składnikiem ogórków kiszonych, ale dobrze pasuje do przetworów, kapusty, buraków i warzywnych zalew. Jeśli lubisz jego charakterystyczny aromat, zacznij od małej szczypty lub około 1/4 łyżeczki na litrowy słoik. Większa ilość może szybko zdominować koper i czosnek.
Liść laurowy, ziele angielskie, kminek i inne podstawowe dodatki znajdziesz w kategorii przypraw jednorodnych LUBSI. Jeśli chcesz lepiej poznać funkcję poszczególnych aromatów, przyda się również poradnik aromatyczne przyprawy i ich zastosowanie w kuchni.
Co do słoika z ogórkami - proporcje na 1 litr
Do słoika o pojemności około 1 litra najczęściej potrzeba około 500-600 g niewielkich ogórków oraz mniej więcej 400-500 ml solanki, zależnie od sposobu ułożenia warzyw. Przyprawy powinny zajmować niewielką część słoika. Ich rolą jest aromatyzowanie zalewy, a nie zastępowanie ogórków.
| Składnik | Na słoik około 1 l | Rola | Czy obowiązkowy? |
|---|---|---|---|
| Ogórki gruntowe | około 500-600 g | baza przetworu | tak |
| Koper | 1 niewielki baldach lub kawałek łodygi z baldachem | klasyczny aromat kiszonki | bardzo polecany |
| Czosnek | 1-2 ząbki | ostry, wytrawny aromat | bardzo polecany |
| Chrzan | kawałek około 3-5 cm | ostry aromat | tradycyjny dodatek |
| Liść laurowy | 1 liść, maksymalnie 2 | korzenne, balsamiczne tło | opcjonalny |
| Ziele angielskie | 2-3 ziarna | ciepłe korzenne nuty | opcjonalne |
| Kminek | szczypta do 1/4 łyżeczki | wyraźny ziołowo-korzenny aromat | opcjonalny |
| Solanka | około 400-500 ml gotowej solanki | środowisko fermentacji | tak |
Jak zrobić zalewę do ogórków kiszonych?
Praktyczna domowa solanka do ogórków kiszonych to około 20 g soli na 1 litr wody, czyli roztwór o stężeniu około 2% w przeliczeniu na litr wody. Sól dokładnie rozpuść. Możesz wykorzystać ciepłą wodę do łatwiejszego rozpuszczenia, a następnie ostudzić zalewę przed wlaniem do słoików.
Nie oceniaj ilości soli wyłącznie "na łyżki", ponieważ sól gruba i drobna mają inną gęstość nasypową. Waga kuchenna daje znacznie bardziej powtarzalny efekt. Jeśli robisz kilka lub kilkanaście słoików, odważenie 100 g soli na 5 litrów wody jest prostsze niż odmierzanie wielu nierównych łyżek.
Ogórki po zalaniu powinny znaleźć się pod powierzchnią solanki. Fragmenty warzyw lub kopru wystające ponad płyn są bardziej narażone na niepożądane zmiany na powierzchni. Słoików nie wypełniaj solanką aż po sam rant, ponieważ w pierwszych dniach fermentacji może pojawić się gaz i wzrost poziomu płynu.
Kiszenie różni się tutaj od przygotowania ogórków konserwowych. Do kiszonych nie dodaje się octu po to, aby uzyskać kwaśny smak. Kwasowość powstaje podczas fermentacji mlekowej. W ogórkach konserwowych kwaśne środowisko tworzy natomiast odpowiednio przygotowana zalewa octowa.
Liść laurowy do ogórków kiszonych - ile dać?
Do słoika o pojemności około 1 litra wystarczy zwykle 1 liść laurowy, a przy bardzo łagodnej przyprawie maksymalnie 2. Liść laurowy ma intensywny aromat i przez wiele dni pozostaje w zalewie, dlatego duża ilość może niepotrzebnie zdominować koper i czosnek.
W kiszeniu liść laurowy pełni głównie funkcję smakową. Daje charakterystyczną nutę znaną także z marynat, zalew octowych, kapusty, grzybów i wielu dań jednogarnkowych. Nie jest konieczny do rozpoczęcia fermentacji i nie zastępuje właściwej ilości soli.
Jeżeli przygotowujesz kilka słoików, warto zrobić prosty test. Do części dodaj po jednym liściu, a dwa słoiki pozostaw bez niego. Po ukiszeniu łatwo ocenisz, który profil bardziej odpowiada domownikom.
Ziele angielskie do ogórków - ile ziaren do słoika?
Na litrowy słoik wystarczą zwykle 2-3 całe ziarna ziela angielskiego. Przyprawa daje ciepły, lekko pieprzny i korzenny aromat. Przy 6-8 ziarnach w małym słoiku może już mocno konkurować z koprem, czosnkiem i smakiem samych ogórków.
Ziele najlepiej dodawać w całości. Rozgniecione ziarna szybciej i intensywniej oddają aromat, co w wielodniowym kontakcie z zalewą nie zawsze jest potrzebne. Całe ziarna łatwo też później oddzielić od gotowych ogórków.
To jeden z tych produktów, które warto mieć w kuchni nie tylko w sezonie przetworów. Ziele angielskie wykorzystasz także do rosołu, kapuśniaku, sosów, gulaszu i marynat. Jeśli przygotowujesz przetwory regularnie, większe opakowanie może być praktyczne również jesienią.
Kminek do ogórków kiszonych - czy naprawdę pasuje?
Kminek pasuje do kiszonych i marynowanych warzyw, ale w ogórkach powinien być dodatkiem, a nie dominującą przyprawą. Na litrowy słoik zacznij od małej szczypty lub około 1/8-1/4 łyżeczki całych nasion. Jeśli bardzo lubisz jego aromat, kolejną partię możesz przygotować nieco mocniej.
Profil kminku jest zupełnie inny niż kopru. Jest bardziej ciepły, wyrazisty i charakterystyczny dla dań z kapustą, pieczywa, serów oraz części tradycyjnych przetworów. W kiszonych ogórkach może dać ciekawy efekt, szczególnie w połączeniu z liściem laurowym i zielem angielskim.
Nie myl zwykłego kminku z czarnuszką, która bywa potocznie nazywana czarnym kminkiem. To inne rośliny, inny aromat i inne zastosowanie kulinarne. Do wariantu opisywanego tutaj potrzebny jest klasyczny kminek w całych nasionach.
Liść laurowy, ziele angielskie i kminek - zestaw do sezonowych przetworów
Te trzy przyprawy warto traktować jako uniwersalną bazę nie tylko do ogórków, ale także marynowanych grzybów, kapusty, buraczków i innych warzywnych przetworów. Do ogórków dawkuj je oszczędnie, a większą ilość wykorzystuj w większych zalewach przygotowywanych na kilka słoików.
Trzy przyprawy do ogórków i domowych przetworów
Liść laurowy daje korzenne tło, ziele angielskie pogłębia aromat zalewy, a kminek pozwala przygotować bardziej wyrazisty wariant kiszonki. Przy litrowym słoiku wystarczają niewielkie porcje każdego składnika.
Koper do ogórków kiszonych - świeży czy suszony?
Do klasycznych ogórków kiszonych najlepszy jest świeży, dojrzały koper z łodygą i baldachami, natomiast suszony koperek liściowy daje inny, bardziej delikatny efekt. Nie należy przedstawiać ich jako identycznych zamienników 1:1. Suszony koperek może uzupełnić aromat lub pomóc w sezonie, gdy nie masz dostępu do świeżych baldachów.
Baldachy kopru mają bardziej charakterystyczny profil typowy dla przetworów. Łodygi również oddają aromat do zalewy i łatwo umieścić je pomiędzy ogórkami. Do litrowego słoika zwykle wystarczy jeden mały baldach z fragmentem łodygi.
Suszony liść kopru lepiej sprawdza się jako dodatkowy akcent smakowy niż jedyny składnik odpowiedzialny za klasyczny aromat kiszonki. Możesz wsypać około 1/2 łyżeczki do słoika, ale rezultat będzie inny niż przy świeżym koprze do kiszenia.
Różnice pomiędzy świeżą i suszoną formą opisuje dokładniej wpis zioła świeże i suszone - kiedy używać i jak przechowywać.
Czy do ogórków kiszonych dodawać czosnek?
Tak, czosnek jest jednym z najbardziej klasycznych dodatków do polskich ogórków kiszonych. Na słoik około 1 litra najczęściej wystarczą 1-2 świeże ząbki. Większa ilość da mocniejszy wytrawny aromat, ale może również przesunąć profil całej kiszonki w stronę czosnkową.
Do klasycznego kiszenia całych ogórków lepiej wybrać świeże ząbki niż czosnek mielony. Suszona forma świetnie sprawdza się natomiast w szybkich marynatach, sałatkach z kiszonych ogórków, sosach i zalewach do warzyw krojonych.
Jeśli chcesz poznać różnice pomiędzy formami suszonego czosnku, zobacz poradnik czosnek granulowany, mielony czy w płatkach - kiedy który wybrać.
Dodatki do kiszonek i przetworów, które wykorzystasz przez cały rok
Suszony koperek, czosnek granulowany i pieprz ziarnisty dobrze uzupełniają podstawowy zestaw przypraw do przetworów, choć nie wszystkie zastępują świeże dodatki w klasycznej kiszonce. Są za to uniwersalne poza sezonem i przydają się w marynatach, sosach, zupach oraz szybkich zalewach.
Koper, czosnek i pieprz do zalew oraz marynat
Koperek suszony może uzupełnić aromat, czosnek granulowany przydaje się w szybkich marynatach, a pieprz ziarnisty pasuje zarówno do kiszonek, jak i przetworów octowych. Do klasycznych ogórków kiszonych świeży koper i świeży czosnek pozostają jednak najbardziej tradycyjnym wyborem.
Ogórki kiszone czy małosolne - czy przyprawy są takie same?
Do ogórków małosolnych możesz użyć tego samego podstawowego zestawu co do kiszonych, ale smak ma pozostać świeższy i delikatniejszy. Koper, czosnek i chrzan w zupełności wystarczą. Liść laurowy i ziele angielskie można dodać, ale mniejsza liczba przypraw pozwala mocniej wyeksponować młode ogórki.
Różnica nie polega więc przede wszystkim na przyprawach, lecz na czasie fermentacji. Małosolne je się już na wczesnym etapie, kiedy środek ogórka może być jeszcze bardzo chrupiący i świeży. Ogórki przeznaczone do dłuższego kiszenia pozostawia się na kolejne dni, a potem przechowuje w chłodniejszych warunkach.
Jeśli robisz kilka słoików, możesz wykorzystać tę samą partię. Jeden otwórz wcześniej jako małosolny, pozostałym pozwól fermentować dłużej. Nie musisz przygotowywać dwóch zupełnie różnych receptur.
Ogórki kiszone a konserwowe - które przyprawy pasują do obu?
Liść laurowy, ziele angielskie, pieprz i koper pasują zarówno do ogórków kiszonych, jak i konserwowych, ale same procesy przygotowania są zupełnie inne. Kiszenie opiera się na fermentacji w solance. Ogórki konserwowe otrzymują kwaśny smak z zalewy octowej i zwykle są utrwalane termicznie.
Do konserwowych częściej dodaje się również gorczycę, cebulę, marchew, cukier i przyprawy budujące słodko-kwaśny profil. Do kiszonych nie trzeba dodawać cukru ani octu, aby rozpocząć fermentację.
Nie warto więc przenosić przepisu na zalewę octową do słoika przeznaczonego do fermentacji. Jeśli celem są kiszone ogórki, bazą jest solanka. Jeśli przygotowujesz przetwory konserwowe, trzymaj się sprawdzonej receptury określającej proporcje octu, wody i pozostałych składników.
| Cecha | Ogórki kiszone | Ogórki konserwowe |
|---|---|---|
| Podstawa zalewy | woda i sól | woda, ocet i zwykle dodatki smakowe |
| Sposób utrwalenia | fermentacja | kwaśna zalewa i zwykle obróbka termiczna |
| Koper | bardzo typowy | możliwy |
| Liść laurowy i ziele angielskie | opcjonalne, w małej ilości | często stosowane |
| Kminek | wariant smakowy | możliwy w wybranych zalewach |
Jak układać przyprawy i ogórki w słoiku?
Najwygodniej część przypraw umieścić na dnie słoika, ciasno ustawić ogórki pionowo, a pozostały koper i dodatki wsunąć pomiędzy warzywa. Ziarna ziela angielskiego, pieprzu i kminku można wsypać na dno, ponieważ podczas fermentacji aromat i tak rozprowadzi się w całej zalewie.
Ogórki powinny być ułożone dość ciasno, ale bez wciskania ich na siłę. Uszkodzone warzywa gorzej znoszą dłuższe przechowywanie. Wybieraj jędrne, świeże ogórki podobnej wielkości, najlepiej bez miękkich końców i dużych uszkodzeń skórki.
Większe elementy, takie jak kawałek chrzanu lub łodyga kopru, pomagają utrzymać część ogórków poniżej powierzchni płynu, ale nie należy traktować ich jako profesjonalnego obciążnika. Najważniejsze jest prawidłowe ułożenie i odpowiednia ilość solanki.
Dlaczego ogórki kiszone wychodzą miękkie?
Miękkie ogórki mogą być skutkiem wykorzystania przejrzałych warzyw, zbyt wysokiej temperatury fermentacji, niewłaściwych proporcji lub niekorzystnych warunków przechowywania. Sama większa ilość liścia laurowego czy ziela angielskiego nie naprawi jakości surowca. Największe znaczenie ma świeży, jędrny ogórek oraz właściwie przygotowana solanka.
Do kiszenia wybieraj możliwie świeże ogórki gruntowe. Warzywa pozostawione przez kilka dni w ciepłym miejscu tracą jędrność jeszcze przed włożeniem do słoika. Jeśli nie możesz kisić ich od razu, przechowuj je krótko w chłodzie.
Po rozpoczęciu fermentacji słoiki także nie powinny przez długi czas stać w bardzo ciepłym miejscu. Po osiągnięciu oczekiwanego stopnia ukiszenia przenieś je w chłodniejsze warunki, aby spowolnić proces.
Dlaczego zalewa w ogórkach robi się mętna?
Mętnienie solanki podczas prawidłowej fermentacji ogórków może być normalnym zjawiskiem i samo w sobie nie oznacza, że przetwór się zepsuł. W trakcie fermentacji zmienia się skład zalewy i pojawiają się drobne cząstki związane z aktywnością mikroorganizmów. Ocena przetworu nie powinna opierać się wyłącznie na przejrzystości płynu.
Niepokojące są natomiast wyraźnie nietypowe oznaki, na przykład nieprzyjemny gnilny zapach, rozległa puszysta pleśń, wyciek połączony z utratą szczelności albo inne zmiany wskazujące na zepsucie. Takich przetworów nie warto próbować ratować przez zebranie powierzchniowej warstwy.
Drobne przyprawy również mogą zmieniać wygląd zalewy. Dlatego do klasycznych słoików praktyczne są całe ziarna pieprzu, ziela angielskiego i kminku zamiast dużej ilości przypraw mielonych.
Czy więcej przypraw oznacza lepsze ogórki?
Nie, w ogórkach kiszonych nadmiar przypraw często daje gorszy efekt niż prosta kompozycja. Koper, czosnek i chrzan są już bardzo charakterystyczne. Jeśli dołożysz kilka liści laurowych, dużą porcję ziela, pieprzu i kminku, aromat samych ogórków może zejść na dalszy plan.
Dobrym sposobem jest przygotowanie kilku wariantów. Zrób trzy słoiki klasyczne, jeden z liściem i zielem oraz jeden z dodatkiem kminku. Po kilku tygodniach będziesz mieć własny test porównawczy zamiast polegać wyłącznie na cudzych proporcjach.
To samo podejście sprawdza się przy przyprawach w innych potrawach. Jeśli chcesz budować smak z pojedynczych składników zamiast wsypywać przypadkowe mieszanki, przeczytaj wpis dlaczego warto zwracać uwagę na skład przypraw i mieszanek.
Jak wykorzystać przyprawy do przetworów poza ogórkami?
Liść laurowy, ziele angielskie, kminek, koper i pieprz przydają się do wielu innych przetworów, dlatego po sezonie ogórkowym nie zostają bezużyteczne. Można wykorzystać je do kapusty, buraków, marynowanych grzybów, cebuli, papryki oraz dań jednogarnkowych.
Kminek szczególnie dobrze pasuje do kapusty i cięższych potraw warzywnych. Liść laurowy i ziele angielskie są podstawą wielu zalew octowych. Koperek wykorzystasz w sosach, ziemniakach i zupach, a czarny pieprz praktycznie w całej kuchni.
Jeśli po sezonie zostanie Ci większy zapas przypraw, najważniejsze jest odpowiednie przechowywanie. Przeczytaj poradnik jak przechowywać przyprawy, żeby nie traciły aromatu.
Jak przechowywać przyprawy w sezonie przetworów?
Przyprawy trzymaj szczelnie zamknięte, w suchym miejscu i z dala od pary powstającej podczas gotowania zalew. W sezonie przetworów łatwo zostawić otwarte opakowania obok garnka, a wilgoć trafiająca do liścia laurowego, kopru czy kminku pogarsza jakość i może prowadzić do zbrylania.
Przed rozpoczęciem pracy odmierz potrzebną porcję do małych miseczek. Dzięki temu nie musisz nabierać przypraw nad parującym garnkiem ani dotykać opakowań mokrymi dłońmi.
Przy większych opakowaniach warto przesypać niewielką część do pojemnika roboczego. Główny zapas pozostaje zamknięty, a w czasie intensywnego sezonu korzystasz tylko z ilości potrzebnej do aktualnej partii słoików.
Najczęstsze pytania o przyprawy do ogórków kiszonych
Najczęstsze pytania dotyczą ilości soli, kopru, liścia laurowego i tego, co właściwie powinno znaleźć się w litrowym słoiku. Najbezpieczniejszy smakowo punkt startowy to prosty zestaw: ogórki, koper, czosnek, chrzan i solanka, a pozostałe przyprawy dodawane w niewielkich ilościach.
Jakie przyprawy do ogórków kiszonych są najlepsze?
Klasyczna baza to koper, czosnek i chrzan. Dodatkowo możesz użyć liścia laurowego, ziela angielskiego, pieprzu i niewielkiej ilości kminku.
Co dać do słoika z ogórkami kiszonymi?
Do litrowego słoika przygotuj około 500-600 g ogórków, koper, 1-2 ząbki czosnku, kawałek chrzanu, 1 liść laurowy i 2-3 ziarna ziela angielskiego. Kminek jest dodatkiem opcjonalnym.
Ile soli do ogórków kiszonych na 1 litr wody?
Dobrym punktem startowym jest około 20 g soli na 1 litr wody. Najdokładniej odważyć sól na wadze zamiast opierać się wyłącznie na łyżkach.
Ile liści laurowych do słoika ogórków?
Do słoika około 1 litra wystarczy 1 liść laurowy, ewentualnie 2 przy łagodnej przyprawie. Większa ilość może zdominować smak kopru i czosnku.
Ile ziela angielskiego do ogórków?
Na litrowy słoik zwykle wystarczą 2-3 całe ziarna. Nie trzeba ich rozgniatać, ponieważ przez cały okres kiszenia mają dużo czasu na oddawanie aromatu.
Czy kminek pasuje do ogórków kiszonych?
Tak, ale nie jest obowiązkowym dodatkiem. Zacznij od małej szczypty lub około 1/8-1/4 łyżeczki na słoik, ponieważ kminek ma intensywny aromat.
Jaki koper jest najlepszy do kiszenia ogórków?
Najbardziej klasyczny jest dojrzały świeży koper z łodygami i baldachami. Suszony koperek liściowy może uzupełniać aromat, ale daje inny efekt i nie jest dokładnym zamiennikiem baldachów.
Czy do ogórków kiszonych trzeba dodawać czosnek?
Nie jest warunkiem fermentacji, ale jest bardzo tradycyjnym i popularnym dodatkiem smakowym. Na litrowy słoik wystarczą zwykle 1-2 świeże ząbki.
Czy do ogórków kiszonych daje się ocet?
Klasyczne ogórki kiszone nie potrzebują octu do uzyskania kwaśnego smaku. Kwasowość rozwija się podczas fermentacji, natomiast ocet jest typowy dla ogórków konserwowych i innych marynat.
Czy ogórki kiszone trzeba pasteryzować?
Klasyczne kiszenie opiera się na fermentacji i nie wymaga pasteryzacji do rozpoczęcia procesu. Pasteryzacja jest inną metodą utrwalania i wpływa również na aktywność mikroorganizmów fermentacyjnych.
Dlaczego zalewa z ogórków jest mętna?
Zmętnienie może być normalnym elementem fermentacji i samo w sobie nie oznacza zepsucia. Znacznie ważniejsze są zapach, wygląd powierzchni, szczelność słoika i brak wyraźnych oznak pleśni lub gnicia.
Dlaczego ogórki kiszone wychodzą miękkie?
Przyczyną mogą być przejrzałe lub długo przechowywane ogórki, zbyt wysoka temperatura fermentacji albo niekorzystne warunki przechowywania. Najlepiej używać świeżych i jędrnych ogórków gruntowych.
Czy przyprawy mielone nadają się do kiszenia?
Mogą być używane w niektórych przetworach, ale do klasycznych ogórków wygodniejsze są całe ziarna i liście. Mielone przyprawy mocniej rozpraszają się w zalewie i mogą tworzyć osad.
Czy można zrobić kilka smaków ogórków z jednej partii?
Tak. Przygotuj tę samą solankę, a przyprawy zmieniaj w poszczególnych słoikach. Jeden może być klasyczny, drugi z liściem i zielem, a trzeci z niewielką ilością kminku.
Jak przechowywać przyprawy do przetworów?
Przechowuj je szczelnie zamknięte, w suchym miejscu, z dala od pary i wysokiej temperatury. W czasie robienia przetworów najlepiej wcześniej odmierzyć potrzebne porcje do małych naczyń.
Najlepszy słoik zaczyna się od prostego zestawu
Jeśli robisz ogórki pierwszy raz, zacznij od kopru, świeżego czosnku, chrzanu i solanki około 20 g soli na litr wody. Liść laurowy i 2-3 ziarna ziela angielskiego dodaj jako drugi poziom aromatu. Kminek potraktuj jako wariant dla osób, które lubią jego charakterystyczny smak.
Przy dużej partii nie musisz doprawiać każdego słoika identycznie. Kilka klasycznych, kilka z dodatkiem liścia i ziela oraz jeden lub dwa z kminkiem dają znacznie więcej informacji niż przeczytanie kolejnych dziesięciu receptur. Po sezonie będziesz wiedzieć, jaki zestaw najbardziej odpowiada Twojemu domowi.
W lipcu i sierpniu warto wykorzystać świeże ogórki i koper, a przyprawy suche potraktować jako stałą bazę spiżarni. Liść laurowy, ziele angielskie, kminek, pieprz i suszony koperek przydadzą się długo po zamknięciu ostatniego słoika.