![[{[item.product.name]}]]([{[item.product.photo.url]}] 75w)
Przyprawy dla dziecka - od kiedy można ich używać i od czego zacząć?
Łagodne przyprawy dla dziecka mogą pojawiać się już podczas rozszerzania diety, które zwykle rozpoczyna się około 6. miesiąca życia, a nie dopiero po pierwszych urodzinach. Dobrym początkiem są bazylia, oregano, tymianek, majeranek, słodka papryka, niewielka ilość cynamonu, kurkumy czy czosnku. Nie ma potrzeby przygotowywania niemowlęciu całkowicie bezsmakowych posiłków. Ważniejsze jest to, żeby nie dosalać jedzenia, unikać bardzo ostrych kompozycji, czytać skład gotowych mieszanek i wprowadzać nowe smaki stopniowo. Po ukończeniu pierwszego roku życia dziecko może coraz częściej jeść odpowiednio przygotowane dania z rodzinnego stołu, dlatego umiejętne używanie ziół i przypraw ułatwia gotowanie jednego posiłku dla całej rodziny.
Czy naprawdę trzeba czekać z przyprawami do pierwszych urodzin?
Nie ma ogólnej zasady nakazującej czekanie z łagodnymi ziołami i przyprawami do ukończenia pierwszego roku życia. Podczas rozszerzania diety dziecko może poznawać różnorodne naturalne smaki, o ile konsystencja posiłku oraz pozostałe składniki są dostosowane do jego etapu rozwoju.
To ważne rozróżnienie, ponieważ rodzice często stawiają znak równości między przyprawianiem a soleniem. Tymczasem można przygotować zupę z tymiankiem, sos pomidorowy z bazylią albo kaszę z niewielką ilością cynamonu i nadal nie dodawać do dania soli ani cukru.
Pierwsze porcje powinny być łagodne. Celem nie jest uzyskanie tak samo intensywnego smaku jak w porcji dorosłego, lecz stopniowe oswajanie dziecka z zapachem ziół, warzyw i przypraw.
Nie ma również potrzeby tworzenia tabeli typu "bazylia od 7. miesiąca, oregano od 9., tymianek od 11.". Takie sztywne daty nie wynikają z ogólnych zaleceń żywieniowych. Znacznie ważniejsza jest gotowość dziecka do rozszerzania diety, bezpieczeństwo produktu i łagodna ilość.
Jakie przyprawy dla dziecka są najlepsze na początek?
Na początku najlepiej wybierać proste przyprawy jednorodne o łagodnym profilu, takie jak bazylia, oregano, tymianek, majeranek, słodka papryka, cynamon czy niewielka ilość czosnku. Jednoskładnikowy produkt ułatwia ocenę smaku i pozwala dokładnie wiedzieć, co znalazło się w posiłku.
| Przyprawa | Do czego pasuje? | Jak używać? | Profil |
|---|---|---|---|
| Bazylia | pomidory, makaron, warzywa | mała szczypta do gotowego dania lub sosu | łagodny, ziołowy |
| Oregano | pomidory, cukinia, mięso | niewielka ilość podczas gotowania | bardziej wyrazisty |
| Tymianek | marchew, dynia, drób, ziemniaki | szczypta podczas gotowania | ziołowy, delikatny |
| Majeranek | ziemniaki, warzywa, zupy | rozcierany w palcach przed dodaniem | łagodny, ziołowy |
| Słodka papryka | mięso, warzywa, sosy | mała ilość, bez ostrej papryki | łagodny, lekko słodki |
| Cynamon | kasze, jabłka, gruszki, płatki | bardzo mała ilość | korzenny, naturalnie słodkawy |
| Kurkuma | ryż, warzywa, łagodne sosy | niewielka szczypta | ziemisty, delikatnie gorzkawy |
| Czosnek | zupy, mięso, warzywa, sosy | mało, jako element potrawy | wyrazisty |
Przy budowaniu takiej małej domowej bazy przydatna jest kategoria przypraw jednorodnych. Łatwiej wtedy doprawić porcję dziecka jednym składnikiem zamiast rozpracowywać skład wieloelementowej mieszanki.
Ile przyprawy dodać do porcji dziecka?
Na początku wystarczy naprawdę niewielka ilość, najczęściej mała szczypta łagodnego suszonego zioła lub przyprawy w całej porcji potrawy. Nie trzeba odmierzać dziecku przypraw co do dziesiątej części grama, ponieważ celem jest delikatne wprowadzenie aromatu, a nie osiągnięcie konkretnej dawki.
Dobrym testem jest porównanie smaku z porcją dla dorosłego. Jeśli aromat oregano albo czosnku jest dla Ciebie bardzo intensywny, dla małego dziecka prawdopodobnie również jest go więcej, niż potrzeba.
Suszone zioła warto dodawać do gotującej się potrawy, aby zmiękły i równomiernie rozprowadziły się w sosie lub zupie. Całe twarde elementy, na przykład liść laurowy, muszą zostać usunięte przed podaniem.
Pierwsza niechęć dziecka do nowego aromatu nie oznacza automatycznie, że trzeba z niego zrezygnować na stałe. Dzieci uczą się nowych smaków stopniowo. Do łagodnej bazy można wrócić przy innym posiłku, bez zmuszania do jedzenia.
Czy jedzenie dla dziecka powinno być zupełnie bez soli?
Do żywności uzupełniającej niemowlęcia nie powinno się dodawać soli, a po pierwszych urodzinach nadal warto ograniczać dosalanie i produkty o wysokiej zawartości sodu. Brak soli nie oznacza jednak braku smaku. Właśnie tutaj szczególnie przydatne są naturalne zioła i przyprawy.
Zamiast dosalać zupę, można wykorzystać majeranek, tymianek i warzywa korzeniowe. Sos pomidorowy nabiera charakteru dzięki bazylii i oregano. Ziemniaki można połączyć z majerankiem, a pieczoną marchew z tymiankiem.
Szczególnej uwagi wymagają kostki bulionowe, gotowe sosy, słone przekąski, przetworzone mięso oraz niektóre mieszanki przypraw. Nawet jeśli do garnka nie wsypiesz soli z solniczki, gotowy produkt może dostarczyć jej dużo.
Więcej pomysłów na budowanie smaku bez automatycznego sięgania po sól znajdziesz w poradniku o gotowaniu z przyprawami bez soli.
Gotowe mieszanki przypraw dla dziecka - kiedy mają sens?
Gotowej mieszanki można użyć dopiero po sprawdzeniu jej składu, ale przy małym dziecku prostsze i łatwiejsze do kontrolowania są przyprawy jednorodne. Nie sama nazwa "przyprawa do kurczaka" albo "do warzyw" decyduje o tym, czy produkt nadaje się do dziecięcego posiłku.
Sprawdź przede wszystkim, czy mieszanka zawiera sól, cukier i bardzo ostre składniki. Jeśli sól znajduje się wysoko w składzie, łatwiej przygotować danie z oregano, czosnkiem i słodką papryką oddzielnie.
Dla starszego dziecka, które je już większość rodzinnych potraw, dobrze dobrana mieszanka może być wygodna. Nadal warto jednak wiedzieć, z czego jest zrobiona. Kategoria mieszanek przypraw może służyć jako inspiracja do smaków, które później odtworzysz także z pojedynczych składników.
Przy zakupach pomocny jest także poradnik jak czytać skład przypraw i mieszanek.
Jakich przypraw nie trzeba wprowadzać małemu dziecku?
Na początku nie ma potrzeby używania bardzo ostrych papryk, dużej ilości chili, pieprzu cayenne ani silnie pikantnych mieszanek. Nie są one potrzebne do nauki różnorodnych smaków, a intensywna ostrość może być dla dziecka zwyczajnie nieprzyjemna.
Nie oznacza to, że każde dziecko musi jeść wyłącznie mdłe potrawy do kilku lat. W wielu kuchniach świata dzieci stopniowo poznają bardziej wyraziste przyprawy. Kluczowe słowo brzmi jednak: stopniowo.
Uważaj również na całe twarde przyprawy pozostawione w potrawie. Liść laurowy, całe ziarna ziela angielskiego, goździki czy twarde fragmenty cynamonu mogą służyć do aromatyzowania dania, ale przed podaniem dziecku należy je usunąć.
Nie traktuj także ziołowego naparu tak samo jak szczypty zioła w jedzeniu. Napój ziołowy może dostarczać innych ilości substancji aktywnych niż przyprawiona potrawa. W przypadku herbatek i naparów dla małego dziecka warto kierować się oddzielnymi zaleceniami pediatrycznymi.
Cynamon, kurkuma, majeranek i czosnek - jak wykorzystać je w dziecięcej kuchni?
Cynamon dobrze pasuje do kasz i owoców, kurkuma do ryżu i warzyw, majeranek do ziemniaków i zup, a czosnek do sosów, warzyw oraz mięsa. Wszystkie cztery mają zdecydowanie różne profile, dlatego pozwalają budować różnorodność bez dosalania potrawy.
Więcej o różnicach między świeżymi i suszonymi ziołami znajdziesz w poradniku świeże i suszone zioła - kiedy używać i jak przechowywać.
Jak doprawić kaszę dla dziecka bez cukru i soli?
Kasza nie musi być dosładzana ani solona, aby smakowała dziecku. W wersji słodkiej można wykorzystać naturalny smak owoców i niewielką ilość cynamonu, a w wytrawnej warzywa, zioła i łagodne przyprawy.
Kasza jaglana z duszonym jabłkiem lub gruszką i szczyptą cynamonu jest prostym przykładem śniadania bez dodatkowego cukru. Jeżeli dziecko je już produkty mleczne odpowiednie dla wieku, można dodać naturalny jogurt.
W wersji wytrawnej kaszę można połączyć z marchewką, cukinią lub dynią i odrobiną tymianku. Starszemu dziecku można przygotować kaszę z warzywami i delikatnie doprawionym mięsem albo strączkami.
Różne produkty zbożowe znajdziesz w kategorii kasze. Inspiracją do śniadań może być również poradnik o płatkach owsianych, jaglanych i gryczanych.
Jak gotować jeden obiad dla dziecka i dorosłych?
Najwygodniej ugotować wspólną niesoloną bazę, odłożyć porcję dla dziecka, a dopiero później doprawić część dla dorosłych solą, chili lub bardziej intensywnymi dodatkami. Dzięki temu nie trzeba codziennie przygotowywać dwóch różnych obiadów.
Sos pomidorowy
Duś pomidory z warzywami, bazylią i małą ilością oregano. Odłóż porcję dla dziecka. Do pozostałej części możesz dodać sól, pieprz i ostrzejsze dodatki według upodobań dorosłych.
Zupa warzywna
Ugotuj warzywa z tymiankiem lub majerankiem. Jeśli wykorzystujesz liść laurowy, usuń go przed rozdrobnieniem porcji dziecka. Dopiero po odłożeniu jego części dopraw resztę garnka solą.
Kurczak z ryżem
Mięso możesz doprawić słodką papryką, czosnkiem i tymiankiem. Przygotuj je metodą odpowiednią dla wieku dziecka, bez przypieczonej, bardzo twardej powierzchni. Dorośli mogą doprawić swoją porcję mocniej już na talerzu.
Pieczone warzywa
Marchew, dynię, cukinię czy ziemniaki można połączyć z odrobiną oleju oraz tymiankiem lub majerankiem. Porcja dziecka powinna mieć konsystencję odpowiadającą jego umiejętnościom gryzienia i żucia.
Czy dziecko może jeść czosnek i cebulę?
Czosnek i cebula mogą być elementem prawidłowo przygotowanego posiłku podczas rozszerzania diety, jeśli dziecko dobrze je toleruje. Nie ma potrzeby traktowania ich jak ostrych papryk, choć intensywny surowy czosnek nie musi być dobrym pierwszym doświadczeniem smakowym.
Łagodniejsze są czosnek i cebula poddane obróbce termicznej. Gotowanie, duszenie lub pieczenie zmienia ich smak, dzięki czemu łatwiej wkomponować je w zupę czy sos.
Granulowany czosnek jest wygodny, ale należy dawkować go oszczędnie. Nie warto zasypywać nim potrawy tylko dlatego, że forma suszona wydaje się mniej intensywna niż świeży ząbek.
Czy dziecko może jeść cynamon i kurkumę?
Niewielkie kulinarne ilości cynamonu i kurkumy mogą być używane do urozmaicania posiłków podczas rozszerzania diety. Nie należy jednak traktować ich jak suplementów ani podawać dużych ilości w celu uzyskania rzekomego działania leczniczego.
Cynamon łatwo wykorzystać do jabłek, gruszek, kaszy jaglanej czy naturalnej owsianki. Jego aromat może wzmacniać wrażenie słodyczy bez dosypywania cukru.
Kurkuma pasuje do ryżu, marchwi, dyni oraz łagodnych potraw z warzywami. Ma charakterystyczny smak, dlatego dosłownie niewielka szczypta wystarcza, aby dziecko zaczęło go poznawać.
O zastosowaniu tych przypraw w zwykłej kuchni przeczytasz również w poradniku o kurkumie, imbirze i cynamonie.
Czy pieprz i chili nadają się dla małego dziecka?
Bardzo ostre przyprawy nie są potrzebne na początku rozszerzania diety, dlatego chili, pieprz cayenne i mocno pikantne mieszanki najlepiej zostawić na późniejszy etap. Zwykły pieprz również nie musi być jedną z pierwszych przypraw, ponieważ istnieje wiele łagodniejszych sposobów na budowanie smaku.
Starsze dziecko może stopniowo poznawać bardziej wyraziste smaki w niewielkiej ilości, jeśli dobrze je toleruje. Nie trzeba jednak przyspieszać tego procesu.
Przy wspólnym gotowaniu najłatwiej odłożyć porcję dziecka przed dodaniem ostrej papryki. Dzięki temu to samo curry, sos czy gulasz może mieć wersję łagodną i wersję dla dorosłych bez przygotowywania dwóch osobnych baz.
Miód, cukier i słodziki - czy można nimi poprawiać smak posiłku dziecka?
Miodu nie podaje się dziecku przed ukończeniem 12. miesiąca życia, a cukier i słodziki nie są potrzebne do nauki jedzenia nowych produktów. Naturalną słodycz można uzyskać dzięki owocom, pieczonej dyni, marchwi czy dojrzałej gruszce.
W przypadku miodu chodzi nie tylko o cukier. Przed ukończeniem roku istnieje ryzyko botulizmu niemowlęcego, dlatego miód nie powinien trafiać do kaszki, deseru, herbatki ani innej potrawy dziecka.
Nie ma także potrzeby zastępowania cukru erytrytolem, stewią lub ksylitolem w diecie niemowlęcia. Łatwiej od początku budować posiłki, które nie wymagają bardzo słodkiego smaku.
Co zrobić, gdy dziecko nie chce przyprawionej potrawy?
Nie trzeba zmuszać dziecka do zjedzenia nowego smaku ani od razu wykreślać przyprawy z jadłospisu. Można wrócić do niej w innej potrawie i mniejszej ilości. Akceptacja nowych smaków rozwija się stopniowo.
Jeżeli oregano nie sprawdziło się w pierwszym sosie pomidorowym, kolejnym razem można dodać mniej. Jeśli dziecko zaakceptowało dynię bez przypraw, później można przygotować tę samą dynię ze szczyptą tymianku.
Nie warto także maskować każdego warzywa dużą ilością przypraw. Dziecko powinno poznawać smak samej marchewki, brokułu czy ziemniaka, a zioła mają ten smak rozwijać, nie zastępować.
Jak bezpiecznie wprowadzać nowe przyprawy?
Nową przyprawę najlepiej zacząć od małej ilości w prostym daniu, podanym w czasie, kiedy rodzic może spokojnie obserwować dziecko. Nie ma potrzeby wprowadzania pięciu nowych przypraw jednocześnie do pierwszego curry.
Jeśli dziecko zna już ziemniaka, marchew i mięso, dodanie do takiego posiłku odrobiny tymianku pozwala łatwo ocenić, jak reaguje na nowy smak. Kolejnym razem można wykorzystać bazylię albo słodką paprykę.
W przypadku wysypki, powtarzających się wymiotów, nasilonych dolegliwości jelitowych lub innej nietypowej reakcji po nowym składniku przerwij podawanie i skontaktuj się z pediatrą. Duszność, obrzęk ust, języka lub gardła oraz wyraźne problemy z oddychaniem wymagają pilnej pomocy medycznej.
Szczególną ostrożność warto zachować u dzieci z rozpoznanymi alergiami, ciężkim wypryskiem atopowym, zaburzeniami wzrastania, problemami z karmieniem lub chorobami wymagającymi specjalnej diety. W takich sytuacjach indywidualne zalecenia pediatry lub dietetyka dziecięcego są ważniejsze niż ogólny poradnik.
Jak przechowywać przyprawy używane do posiłków dziecka?
Przyprawy powinny być suche, szczelnie zamknięte i przechowywane z dala od wilgoci, ciepła oraz intensywnego światła. W dziecięcej kuchni nie potrzeba osobnych opakowań, ale szczególnie warto pilnować czystości łyżeczek i zamykania pojemników.
Nie wkładaj wilgotnej łyżeczki do opakowania z ziołami. Para znad garnka również może wprowadzać wilgoć, dlatego wygodniej wysypać potrzebną ilość najpierw na suchą łyżeczkę lub dłoń.
Przyprawy tracą aromat z czasem. Dodawanie coraz większej ilości starego oregano nie daje takiego efektu jak użycie świeższego produktu w mniejszej porcji.
Praktyczne zasady znajdziesz w poradniku jak przechowywać przyprawy, żeby nie traciły aromatu.
Przykładowe łagodne połączenia smaków dla małego dziecka
Najłatwiej zacząć od połączenia jednego znanego produktu z jedną łagodną przyprawą, a dopiero później tworzyć bardziej rozbudowane kompozycje. Dzięki temu dziecko nadal poznaje naturalny smak składnika bazowego.
| Baza potrawy | Łagodna przyprawa | Pomysł |
|---|---|---|
| Jabłko lub gruszka | cynamon | mus owocowy albo dodatek do kaszy |
| Dynia | tymianek | zupa krem albo puree |
| Pomidor | bazylia | sos do makaronu |
| Ziemniaki | majeranek | puree, zupa, miękkie kawałki |
| Ryż i marchew | kurkuma | łagodny ryż z warzywami |
| Kurczak | słodka papryka + tymianek | mięso gotowane lub duszone |
Jeśli chcesz szerzej poznać charakter pojedynczych przypraw, zobacz poradnik o aromatycznych przyprawach i ich zastosowaniu.
Na czym opierają się zalecenia dotyczące przypraw dla dzieci?
Aktualne zalecenia WHO, ESPGHAN oraz polskich instytucji żywieniowych wspierają różnorodność smaków podczas rozszerzania diety, jednocześnie odradzając dodawanie soli i cukru do żywności uzupełniającej. Polskie Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej wskazuje wprost łagodne przyprawy, między innymi zioła i słodką paprykę, jako składniki, które mogą być wykorzystywane podczas rozszerzania diety.
WHO opisuje początek żywienia uzupełniającego zwykle około 6. miesiąca życia i zaleca stopniowe zwiększanie różnorodności żywności. ESPGHAN również zwraca uwagę na kontakt dziecka z różnymi smakami i odradza dodawanie soli oraz cukru do posiłków uzupełniających.
Nie wynika z tego jednak obowiązek podawania niemowlęciu określonej listy przypraw. Rodzic może dobierać je do produktów używanych w domu, kultury kulinarnej rodziny i tolerancji dziecka.
Najczęstsze pytania o przyprawy dla dziecka
Łagodne zioła i przyprawy mogą stopniowo pojawiać się podczas rozszerzania diety, natomiast sól, cukier i bardzo ostre dodatki wymagają innego podejścia. Najważniejsze jest proste dawkowanie, obserwowanie dziecka i czytanie składu mieszanek.
Od kiedy można dodawać przyprawy dla dziecka?
Łagodne zioła i przyprawy mogą stopniowo pojawiać się już podczas rozszerzania diety, które zwykle rozpoczyna się około 6. miesiąca. Nie trzeba czekać z każdą przyprawą do pierwszych urodzin.
Jakie przyprawy są dobre na początek?
Dobrym początkiem są bazylia, oregano, tymianek, majeranek, słodka papryka i niewielka ilość cynamonu. Najłatwiej zaczynać od przypraw jednorodnych.
Czy dziecko może jeść oregano?
Tak, niewielka ilość oregano może być dodatkiem do sosu pomidorowego, warzyw lub mięsa. Ze względu na intensywny aromat warto zaczynać od małej szczypty.
Czy bazylia jest odpowiednia dla niemowlęcia?
Bazylia jest łagodnym ziołem, które można wykorzystać w okresie rozszerzania diety. Dobrze pasuje do pomidorów, warzyw i makaronu.
Czy dziecko może jeść cynamon?
Niewielką ilość cynamonu można wykorzystać do kaszy, jabłka lub gruszki. Nie ma potrzeby stosowania dużych ilości ani traktowania cynamonu jako suplementu.
Czy dziecko może jeść kurkumę?
Tak, kurkuma może być kulinarnym dodatkiem do ryżu, warzyw i łagodnych sosów. Na początek wystarcza mała szczypta.
Czy dziecko może jeść czosnek?
Czosnek może być częścią posiłku podczas rozszerzania diety, jeśli dziecko dobrze go toleruje. Łagodniejszy smak daje czosnek gotowany, duszony lub dodany w małej ilości do sosu.
Czy jedzenie dla niemowlęcia można solić?
Do żywności uzupełniającej niemowlęcia nie zaleca się dodawania soli. Smak można budować warzywami, ziołami i łagodnymi przyprawami.
Czy dziecko po roku może jeść solone potrawy dorosłych?
Po pierwszych urodzinach dziecko może coraz częściej jeść odpowiednio przygotowane posiłki rodzinne, ale nadal warto ograniczać sól i produkty bardzo słone. Dobrym rozwiązaniem jest dosalanie porcji dorosłych dopiero po odłożeniu części dla dziecka.
Czy gotowe mieszanki przypraw są dobre dla dzieci?
Mogą być używane tylko po sprawdzeniu składu. Przy małym dziecku łatwiejsze do kontrolowania są przyprawy jednorodne bez dużej ilości soli, cukru i bardzo ostrych składników.
Czy dziecko może jeść chili?
Bardzo ostre chili nie jest potrzebne na początku rozszerzania diety. Wyraziste i pikantne smaki można wprowadzać stopniowo później, zależnie od tolerancji dziecka.
Czy można podać miód przed pierwszymi urodzinami?
Nie. Miodu nie należy podawać przed ukończeniem 12. miesiąca życia ze względu na ryzyko botulizmu niemowlęcego.
Czy dziecko może jeść słodziki?
Słodziki nie są potrzebne w diecie niemowlęcia i małego dziecka. Lepiej budować smak posiłków na owocach, warzywach i naturalnych aromatach produktów.
Jak doprawić kaszę dla dziecka?
Do słodkiej kaszy można dodać owoce i małą ilość cynamonu, a do wytrawnej warzywa, tymianek lub majeranek. Nie ma potrzeby automatycznego dodawania cukru ani soli.
Co zrobić, jeśli po przyprawie pojawia się wysypka?
Przerwij podawanie podejrzanego produktu i skontaktuj się z pediatrą, szczególnie jeśli reakcja się powtarza lub obejmuje inne objawy. Problemy z oddychaniem albo obrzęk wymagają pilnej pomocy medycznej.
Łagodnie nie znaczy bez smaku
Najprostsza kuchnia dla małego dziecka może być aromatyczna bez soli, cukru i bardzo ostrych dodatków. Bazylia w pomidorach, tymianek w dyni, majeranek z ziemniakami czy cynamon z jabłkiem wystarczą, żeby jedno danie różniło się od drugiego i stopniowo poszerzało paletę smaków.
Dla rodziców oznacza to również mniej dodatkowej pracy. Zamiast przygotowywać bezsmakową porcję niemowlęcia i całkowicie osobny obiad dorosłych, można zbudować wspólną bazę z naturalnymi przyprawami, odłożyć porcję dziecka i dopiero wtedy dokończyć przyprawianie reszty.
Największą kontrolę na początku dają pojedyncze przyprawy. Kiedy dziecko zna już więcej smaków, łatwiej świadomie korzystać również z mieszanek i rodzinnych przepisów. Jeśli jednak rozwój, tolerancja pokarmów albo reakcja na konkretny składnik budzą wątpliwości, indywidualna konsultacja pediatryczna jest lepszym rozwiązaniem niż eksperymentowanie na podstawie przypadkowej porady z internetu.
Co warto sprawdzić dalej: przejrzyj przyprawy jednorodne, kasze, mieszanki przypraw, poradnik o świeżych i suszonych ziołach, o gotowaniu bez dosalania, o aromatycznych przyprawach, o czytaniu składu mieszanek, o płatkach na śniadanie oraz o przechowywaniu przypraw.